+447490168688
emremineoglu@gmail.com

Dünyayı Güzelleştiren İş Modeli / ETKİ GİRİŞİMİ

Director - Producer

Dünyayı Güzelleştiren İş Modeli / ETKİ GİRİŞİMİ

Dünyamız yaklaşık 4.5 milyar yıldır tüm ihtişamı ile dönmeye devam ediyor. Tüm güzellikleri ile beraber her gün katlanarak artan sorunları insanoğlunu daha çok sorgulamaya ve yeni çözümler bulmaya itiyor. Ekonomileri büyütmeye çalışırken mavi gezegenimizi hırpalamaya, ondan alabildiğimiz kadar almaya devam ediyoruz. Hepimiz hayatımızın önemli bir kısmında para kazanmak için gecemizi gündüzümüze katarak çalışıyoruz. Ömrümüzün 40-50 yılını belki de daha fazlasını bu amaç uğruna harcarken genellikle en kolay yolu tercih ediyor, bizi paraya ulaştıracak en kestirme yolu bulmaya çalışıyoruz. Peki hayat sadece para kazanmaya odaklı yaşanır mı?

Birçoğunuzun da belki duymadığı bir kavramla sizi tanıştırmak istiyorum. Etki Yatırımı. Şimdi yatırım deyince finansal araçlardan falan bahsedeceğimi sanıyor olabilirsiniz. Aslında iktisat okudum ama benim için o gemi kalkalı 20 yıl oluyor. Daha teknik detayları merak edenler işin uzmanlarından öğrenebilir ancak yine de çok kısa bir tanımla Etki Yatırımı ya de Etki Girişimi ne demek hemen açıklayayım: ‘Etki Yatırımı, çevreye ve topluma pozitif etkisi olan, aynı zamanda finansal getiri de bekleyen yatırımlardır’ Yani kısaca dünyayla ilgili bir problemi çözerken de para kazanılabileceğine inanan girişimciler ve yatırımcıların hikayesi hakkında bu video.

Son 7-8 aydır gündemimde olan ve aslında bu dertleri nasıl çözdüklerini hikayeleştirmeye başladığım ‘The Impact Stories’ yani ‘Etki Hikayeleri’ projemle bu aralar daha fazla haşır neşir olmaya başladığım için hazır konu tazeyken buradan da paylaşmak istedim. Son 2 yılda 15 ülkede 70’in üzerinde kurumsal belgeseller çektim ve her mülakat yaptığım kişiye mutlaka şu soruyu sordum ve sormaya devam ediyorum: ‘Sizi sabahları yatağınızdan kaldıran motivasyonunuz nedir?’ ve gördüm ki sadece finansal kazanç için bile çalışan işletmelerde işin sahibi dahil tüm çalışanlar her sabah işe gitme sebeplerini bir şekilde daha ulvi bir amaca bağlıyorlardı. En genel tanımıyla daha iyi bir gelecek için çalışıyor herkes. Para kazanırken toplumsal ya da çevresel sorunları da göz ardı etmediklerini belirtiyorlar. Mesela İngiltere’nin en büyük finans kuruluşlarından biri olan Legal and General’da çalışan bu hanıma aynı soruyu sorduğumda ‘Benim için tek amacı para kazanmak olmayan bir firmada çalışmak çok önemli’ demişti. Hong Kong merkezli Dünyanın önde gelen gemi yönetimi firmalarından olan Anglo Eastern yönetici ve çalışanları, cinsiyet eşitliğine verdiği önem sayesinde neredeyse tamamı erkeklerden oluşan gemicilik sektörüne kazandırdıkları kadınların hikayeleriyle haklı olarak gururlanıyorlardı.

Ancak bu anlattığım örnekler doğrudan bir etki yatırımı değil yani toplumsal ya da çevresel bir problemi çözmek için kurulan işletmeler, yatırımlar değiller. Para kazandıktan sonra bu problemi çözmeye çalışıyorlar. Etki yatırımları ise doğrudan problemi çözmek üzere yola koyulduktan sonra para kazanmayı hedefliyorlar. Yardım kuruluşlarından da farklı olarak kar amacı güttükleri için daha sürdürülebilir iş modelleri sunuyor etki yatırımları.

Şimdi size bu ara çalıştığım bir belgesel projesi üzerinden giderek örneklerle ne demek istediğimi anlatacağım. Bu sene yani 2020’de Impact Hub İstanbul’un yürüttüğü Project Zoom üzerinden belgesel projemiz için destek almaya layık bulunduk. Impact Hub bir sosyal girişim hızlandırıcısı. Bana bu tabir hep akı kapasitörünü hatırlatıyor. Hani geleceğe dönüşte De Loeran’ın zamanda yolculuk yapmasını sağlayan kutucuk var ya. Aslında teşbihte hata olmaz bir nevi zamanda ileriye götürmeyi hedefleyen, sosyal girişimlere destek vermeyi amaçlayan çok önemli kuruluşlar bu tip kuruluşlar. Neyse projenin amacı görünmeyen hikayaleri ve sorunları çözüm gazeteciliği perspektifiyle anlatarak görünür kılmak. Ben de ekibimle birlikte Türkiye’deki Etki Girişimcisinin Döngüsel Ekonomi Yolculuğunu anlatmak istedim. Yalnız bu döngüsel ekonomi konusu oldukça geniş bir konu dolayısıyla kapsamımızı mecburen daraltmamız gerekti. Bu çerçevede Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı ve Döngüsel Ekonomi Platformu gibi etkin karar alıcı ve hızlandırıcı oluşumlar yanında birkaç başarılı ve ilgi çekici girişim örneği seçtik. Şimdi sizinle bu belgeselimize seçtiğimiz ve daha fazla imkanımız olsa seçmek istediğimiz etki girişimleri örnekleri paylaşacağım.

Birincisi Ottan Studio, Çekimlerini Galata Kulesi yakınlarında yaptığımız bu girişim adı üstünde meyve ve sebze atıklarından kısacası ‘Ottan’ geri dönüştürdükleri malzemeyle mobilya, dekorasyon, aydınlatma çözümleri gibi ürünler çıkaran bir sosyal girişim. Çok yaratıcı bir isim gerçekten tebrik ediyorum bu arada. Dünya’da artık ağaç kesmeden sadece atıklardan elde edilen malzemeyle insanlığın ihtiyaçlarının karşılanabileceğine inanarak bu yola çıkmışlar. Çok da iyi yapmışlar.

Diğer örneğim Hagelson. Bu firma başta oteller olmak üzere topladıkları atık halılardan plastik hammadde elde ediyor.

Diğer seçtiğimiz örnek firma Kullan At Tahta. Özellikle buğday sapından ürettikleri pipetler ile plastik pipete alternatif yaratmayı hedefliyorlar. Belgeselimize dahil edemediğimiz diğer bazı örnekler de şunlar:

Fazla Gıda, satılamayan gıdaların bağışlanması, satılması ya da geri dönüştürülmesi için yola çıkmış Birleşmiş Milletler Kalkınma programı tarafından desteklenen bir işletme.

Bir başka örnek firma Evreka, kendisini “akıllı şehirler konseptinde teknolojiler üreten, lider bir ArGe firması” olarak tanımlıyor. Atık toplama sistemlerini iyileştirmek için geliştirdiği atık konteyner doluluk ölçüm sensörleri ve rotalama algoritmaları mevcut. Atık toplama firmaları ve belediyelerle çalışıyorlar.

Diğer örneğim Bugamed, Biyoteknoloji, Doku Mühendisliği ve yazılım alanlarında çalışan firmanın en ilgi çekici ürünlerinden birisi çiftliklerden topladıkları sığır tendonlarından sağlık ve kozmetik sektöründe kullanılmak üzere ürettikleri yerli kolajen.

Bir diğer örneğin Arkim, yumurta kabuğundan yüzde yüz doğal gıda koruyucusu üreten dikkat çekici girişimlerden bir başkası. Son örneğimse kurucu ortağını da tanıma fırsatı bulduğum Reengen. Tüketilen anlık enerji miktarını nesnelerin interneti olarak bilinen IOT ve yapay zeka teknolojilerini kullanarak kurumların enerji optimizasyonlarını yapıyorlar. Daha net bir ifadeyle verileri anlamlandırıp aksiyona dönüştürebiliyor. Böylelikle gereksiz enerji tüketiminin önüne geçilmesi sağlanıyor.

Belgeselimizi kasım ayında tamamlamayı hedefliyoruz. Gerçekten harika hikayeler topladık. Çok heyecanlıyız. The Impact Stories’in Kendi youtube sayfasında yayınlandıktan sonra aşağıya linki bırakacağım. O zamana kadar isterseniz diğer sosyal medya hesaplarını takip edebilirsiniz. Linklerini aşağıya bırakıyorum.

Tüm bu girişimler toplumsal ya da çevresel meselelere çözümler getirirken de kar edilebileceğini kanıtlayan önemli örnekler. Bu liste daha epeyce uzayıp gidiyor. Mesela son İstanbul seyahatimde bolca gördüğüm elektrikli scooterlar da, trafik ve egzoz emisyonunu azaltarak çok önemli bir çevre sorununa çözüm getirmeye başlamış örneklerden sadece bir tanesi. Sizin de bildiğiniz buna benzer etki yatırımları varsa yorumlarda beklerim.

Dünyanın ve Türkiye’nin, tüm zorluklarına rağmen buraları daha yaşanabilir kılmaya çalışan milyonlarca insanla dolu olduğunu bilmek, az da olsa iç rahatlatıcı ancak başkaları zaten yapıyor diye rehavete kapılmadan sizlerin de bu işlerden ilham almasını dilerim. Az önce bahsettiğim belgesel çalışmasında da bunu amaç edindik. Yukarıda anlattığım işlere benzer girişimlere kalkıştığınızda elinizden tutacak da bir dolu kurum var. Size proje yönetiminden, fon bulmaya pek çok alanda yardımcı olabiliyorlar. Geleceğini kendin çiz videomda da söylediğim gibi, Siz yeter ki görün, inanın ve harekete geçin.

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *